Zasady ochrony
Celem ochrony na obszarach Natura 2000 jest utrzymanie różnorodności
biologicznej poprzez zabezpieczenie zagrożonych i reprezentatywnych
dla danego terenu typów siedlisk przyrodniczych oraz
zagrożonych i rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Oznacza to, że nie
powinny ulec zmniejszeniu powierzchnia siedlisk i areał występowania
gatunków, a stan siedlisk i populacji nie powinny ulec pogorszeniu.
Realizacja tych celów wpisuje się w zadania Pienińskiego Parku
Narodowego, na terenie którego w całości leży obszar Natura 2000.
Spora część leśnych siedlisk Natura 2000 objęta jest w Pieninach
ochroną ścisłą, zapewniającą naturalną dynamikę zbiorowisk. Dzięki
takiej ochronie procesy rozkładu i odnawiania się drzewostanów
zachodzą bez zakłóceń, zapewniając wielką różnorodność mikrosiedlisk
dla roślin, grzybów i zwierząt. Nie wszystkie pienińskie lasy mają
charakter naturalny. Część z nich, w przeszłości zastąpiona przez
człowieka świerczynami, wymaga obecnie przebudowy popierającej
gatunki rodzime, głównie jodłę i buka.
Półnaturalne zbiorowiska łąkowe, dla utrzymania ich charakteru
i zróżnicowania gatunkowego, wymagają ochrony czynnej. Zachowanie
tych zbiorowisk możliwe jest tylko przy utrzymaniu ekstensywnego
użytkowania kośnego. Nieużytkowane łąki przekształcają
się w bujne ziołorośla, a następnie zarastają krzewami i drzewami.
Innym zagrożeniem jest intensyfikacja użytkowania (silne nawożenie,
podsiewanie wysokoplennych gatunków traw), prowadząca do
zubożenia składu florystycznego łąk. Młaki ochronić można tylko
poprzez utrzymanie stałego poziomu uwodnienia gleby i usuwanie
pojawiających się krzewów i drzew.
Największym zagrożeniem dla muraw kserotermicznych oraz występujących
się krzewy, a w konsekwencji zawilgocenie. Zabiegi ochronne
polegają na usuwaniu pojedynczych drzew lub okrzesywaniu ich gałęzi
oraz wycinaniu krzewów. Niepożądane są zwarte łany tarniny,
derenia, a także bujne kępy leszczyny. Mogą natomiast pozostawać
kępy jałowców, róż i berberysu, które nie rosną zbyt szybko i nie ocieniają
murawy oraz są miejscem występowania rzadkich gatunków
porostów.
Najbardziej zagrożonym ekosystemem wodnym na terenie Pienin jest
ekosystem rzeki Dunajec, którego funkcjonowanie zostało zaburzone
poprzez budowę zapory. Należy więc dążyć do zachowania poniżej
zapory przepływów wody zbliżonych do naturalnych.
Rozwój budownictwa wokół obszaru stanowi poważne zagrożenie
dla zachowania drożności korytarzy ekologicznych łączących Pieniny
z sąsiednimi pasmami górskimi. Zachowanie drożności szlaków
migracji umożliwi prawidłowe funkcjonowanie populacji dużych ssaków
kopytnych i drapieżnych.
Specyfiką obszaru Natura 2000 Pieniny jest mozaika własności. Tylko
około 57% powierzchni stanowią grunty Skarbu Państwa, na których
wykonywanie zabiegów ochronnych odbywa się bez przeszkód. Pozostała
część to grunty innej własności i wszelkie działania ochronne
na tym terenie mogą odbywać się tylko na zasadzie kompromisu
pomiędzy właścicielem, a zarządzającym terenem chronionym. Pozytywnym
przykładem takiej współpracy jest utrzymanie muraw kserotermicznych
na gruntach gminy Czorsztyn, we wsiach Sromowce
Niżne i Sromowce Wyżne.
Nieodłączną częścią wszystkich programów ochronnych jest monitoring
stanu ekosystemów i gatunków, w tym kontrola efektów wykonywanych
zabiegów. Obserwacje te od lat prowadzą pracownicy PPN.
Ważną rolę dla perspektywy ochrony obszaru Natura 2000 Pieniny
odgrywa jego pograniczny charakter. Po drugiej stronie granicy, na
Słowacji, utworzono bliźniaczy obszar Natura 2000 (SKUEV0337).
Jest to kontynuacja długiej historii międzynarodowej współpracy
na rzecz ochrony przyrody w Pieninach. To tutaj, w 1932 r., wraz
z utworzeniem pierwszego parku narodowego w Polsce i rezerwatu
przyrodniczego na Słowacji, powstał pierwszy w Europie i drugi na
świecie pograniczny obszar chroniony. Rozpoczęta wówczas międzynarodowa
współpraca na rzecz ochrony przyrody Pienin jest nadal
żywa, a zdobywane doświadczenia wykorzystywane są po obu stronach
granicy.

